قیمتِ هر قراردادِ اختیار از دو بخش ساخته میشود: بخشی که همین حالا با اعمالِ قرارداد به دست میآید، و بخشی که بابتِ زمانِ باقیمانده و احتمالِ حرکتِ بیشترِ دارایی پرداخت میشود. جدا کردنِ این دو بخش، اولین مهارتِ معاملهگرِ اختیار است.
🟡 وقتی ارزشِ زمانی منفی میشود
ردیفِ سومِ جدول یک فرصت است: بازار قراردادِ ضمخا7100 را ۱.۷ تومان کمتر از ارزشِ ذاتی میفروشد. در تیزبین این حالت با رنگِ طلایی نشان داده میشود. پیش از ورود، شکافِ مظنه و حجمِ معاملات را ببینید؛ چنین فرصتی گاهی فقط روی کاغذ است و در عمل نقدشوندگی ندارد.
هرچه به سررسید نزدیکتر میشویم، احتمالِ حرکتِ بزرگِ دارایی کمتر میشود و خریدارِ حاضر نیست بابتِ زمان پول بدهد. سرعتِ این فرسایش با «تتا» سنجیده میشود و در دو هفتهٔ آخر شدت میگیرد.
واژهنامه و علائم
معنیِ همهٔ اصطلاحها، علامتها و اختصارهایی که در سایت میبینی.
وضعیتِ اختیار نسبت به قیمت
در سود ITM
قراردادی که همین حالا ارزشِ ذاتی دارد (کالِ با قیمتِ پایهٔ بالاتر از اعمال، یا پوتِ برعکس).
همقیمت ATM
قیمتِ پایه تقریباً برابرِ قیمتِ اعمال است؛ حساسترین حالت به حرکتِ بازار.
بیارزشِ ذاتی OTM
قرارداد فعلاً ارزشِ ذاتی ندارد و کلِ قیمتش «ارزشِ زمانی» است؛ پرریسکتر.
مفاهیمِ قیمت
کال Call
اختیارِ خرید؛ حقِ خریدنِ دارایی با قیمتِ اعمال تا سررسید. با صعودِ بازار سود میدهد.
پوت Put
اختیارِ فروش؛ حقِ فروشِ دارایی با قیمتِ اعمال. با نزولِ بازار سود میدهد.
قیمتِ پایه Spot / S
قیمتِ لحظهایِ داراییِ پایه (سهم یا صندوق).
قیمتِ اعمال Strike / K
قیمتِ توافقشدهای که قرارداد روی آن اعمال میشود.
سررسید Expiry
آخرین روزِ اعتبارِ قرارداد. «روزِ مانده» فاصله تا این تاریخ است.
ارزشِ ذاتی
سودِ فوریِ اعمال: برای کال max(۰، پایه − اعمال).
ارزشِ زمانی
مازادِ قیمتِ بازار بر ارزشِ ذاتی؛ بابتِ زمان و احتمالِ حرکت. تا سررسید آب میرود.
سربهسر Breakeven
قیمتی از داراییِ پایه که در آن، معامله نه سود دارد نه زیان.
پرمیوم
قیمتی که خریدارِ اختیار بابتِ قرارداد میپردازد (همان قیمتِ بازارِ قرارداد).
سنجههای ریسک و نقدشوندگی
اهرم Leverage
چند برابرِ سرمایه در معرضِ حرکتِ دارایی قرار میگیری؛ سود و زیان را بزرگ میکند.
نوسانِ ضمنی IV
انتظارِ بازار از میزانِ نوسانِ آینده که در قیمتِ اختیار نهفته است؛ بالا = اختیارِ گرانتر.
نوسانِ تاریخی HV
نوسانِ واقعیِ گذشتهٔ قیمت، محاسبهشده از دادههای تاریخی.
موقعیتِ باز OI
تعدادِ قراردادهای بازِ تسویهنشده؛ نشانهٔ عمق و نقدشوندگی.
حجم
تعدادِ قراردادهای معاملهشده در روز.
شکافِ مظنه Spread
فاصلهٔ بهترین خرید (Bid) و فروش (Ask)؛ هرچه بیشتر، نقدشوندگیِ ضعیفتر.
حبابِ زمانی
سنجهٔ گران/ارزان بودنِ ارزشِ زمانی نسبت به زمانِ باقیمانده؛ منفی یعنی زیرِ ارزشِ ذاتی.
ارزشِ مفهومی Notional
مواجههٔ اسمی = موقعیتِ باز × اندازهٔ قرارداد × قیمتِ پایه.
نقدشوندگی
سهولتِ ورود/خروج بدونِ اثرِ زیاد بر قیمت؛ به حجم، موقعیتِ باز و شکافِ مظنه بستگی دارد.
معیارهای حساسیت
Δدلتا
با هر ۱ واحد تغییرِ قیمتِ پایه، قیمتِ اختیار چقدر تغییر میکند. تقریبِ احتمالِ درسودشدن هم هست.
Γگاما
سرعتِ تغییرِ دلتا؛ نزدیکِ اعمال و سررسید بیشترین مقدار را دارد.
Θتتا
فرسایشِ زمانی؛ هر روز چقدر از ارزشِ اختیار بابتِ گذرِ زمان کم میشود (برای خریدار معمولاً منفی).
νوگا
با هر ۱٪ تغییرِ نوسانِ ضمنی، قیمتِ اختیار چقدر جابهجا میشود.
ρرو
حساسیت به نرخِ بهرهٔ بدونِ ریسک؛ در بورسِ تهران کماثرترین است.
استراتژیها
کاوردکال
داشتنِ سهم + فروشِ کال روی آن؛ کسبِ درآمدِ ثابت با سقفِ سود.
پروتکتیوپوت
داشتنِ سهم + خریدِ پوت بهعنوانِ بیمهٔ نزول.
اسپرد
ترکیبِ همزمانِ خرید و فروشِ دو قرارداد برای محدودکردنِ ریسک و هزینه.
پوششِ ریسک Hedge
گرفتنِ موقعیتی که زیانِ موقعیتِ اصلی را جبران کند.
علامتها و اختصارها
ر / ت
«ر» = ریال، «ت» = تومان. قیمتِ قراردادها در سایت به ریال نمایش داده میشود.
مت
میلیارد تومان (واحدِ ارزشِ معاملات و مفهومی).
σ
سیگما = نوسانِ سالانه (در ماشینحساب و استراتژیساز).
🥇 طلایی
قراردادی که زیرِ ارزشِ ذاتی معامله میشود (فرصتِ کاغذی؛ حتماً نقدشوندگی را چک کن).
🎯 نقطهٔ شیرین
قراردادی با تعادلِ خوبِ اهرم، نقدشوندگی و ارزشگذاری.
بلک‑شولز BS
مدلِ استانداردِ قیمتگذاریِ اختیار که قیمتِ تئوری و معیارهای حساسیت را میدهد.
نرخِ بیریسک
بازدهِ بدونِ ریسک که در بلک‑شولز بهکار میرود؛ پیشفرضِ تیزبین ۳۷٪.