زنجیرهٔ اختیار
کال و پوت کنارِ قیمتِ اعمال
زنجیرهٔ اختیار یک جدولِ ساده اما پرکاربرد است: همهٔ قراردادهای کال و پوتِ یک نماد را کنارِ هم میچیند تا با یک نگاه بتوانی مقایسه کنی و بفهمی کدام قیمتِ اعمال بهکارت میآید. اگر «دیدهبان» نمای کلیِ بازار است، زنجیره ذرهبین روی یک نماد است.
اول چند واژهٔ ساده
قبل از خواندنِ جدول، سه اصطلاح را ساده باز میکنیم تا بقیهٔ راهنما راحت شود:
- قیمتِ اعمال (استرایک): قیمتِ توافقیِ قرارداد است — همان قیمتی که با آن حقِ خرید (کال) یا فروش (پوت) داری. مثلاً کالِ «اعمالِ ۶۰۰» یعنی حقِ خریدنِ سهم به قیمتِ ۶۰۰ تومان.
- کال (اختیارِ خرید): وقتی فکر میکنی سهم بالا میرود.
- پوت (اختیارِ فروش): وقتی فکر میکنی سهم پایین میآید.
«زنجیره» یعنی چه؟
به این جدول «زنجیره» میگویند چون قراردادها مثلِ حلقههای یک زنجیر، ردیفبهردیف حولِ قیمتِ اعمال پشتِ هم چیده میشوند. ساختارش اینطور است:
- ستونِ وسط: قیمتهای اعمال، از کم به زیاد.
- سمتِ راست/چپِ استرایک: قراردادهای کال یک طرف، قراردادهای پوت طرفِ دیگر — هر دو روی همان قیمتِ اعمال.
- برای هر قرارداد چند ستونِ کمکی هم میبینی: قیمت (به ریال)، نوسان، اهرم و دلتا.
پس در هر ردیف، کالِ آن استرایک را کنارِ پوتِ همان استرایک داری و میتوانی هر دو را با هم بسنجی.
بالای زنجیره، «قیمتِ پایه» یعنی قیمتِ زندهٔ خودِ سهم. همهٔ داستانِ در سود / همقیمت / بیارزشِ ذاتی نسبت به همین عدد سنجیده میشود.
در سود، همقیمت، بیارزشِ ذاتی
هر قرارداد نسبت به قیمتِ سهم در یکی از سه حالت است. این سه واژه پایهٔ همهچیز است:
- در سود (ITM): اگر همین حالا اعمالش کنی، سودِ فوری دارد. کالِ در سود قیمتِ اعمالش پایینترِ قیمتِ سهم است؛ پوتِ در سود قیمتِ اعمالش بالاترِ قیمتِ سهم.
- همقیمت (ATM): قیمتِ اعمال تقریباً برابرِ قیمتِ سهم است — نه سودِ فوری، نه ضرر.
- بیارزشِ ذاتی (OTM): اعمالِ فوری سودی ندارد؛ قرارداد فقط «ارزشِ زمانی» دارد و روی امیدِ حرکتِ آینده معامله میشود.
فرض کن سهمِ پایه ۷۰۰ تومان است:
- کالِ اعمالِ ۶۰۰ → در سود (ITM): حقِ خرید به ۶۰۰ داری در حالی که سهم ۷۰۰ است → ۱۰۰ تومان ارزشِ ذاتیِ فوری.
- کالِ اعمالِ ۷۰۰ → همقیمت (ATM): قیمتِ اعمال برابرِ سهم است → ارزشِ ذاتی صفر.
- کالِ اعمالِ ۸۰۰ → بیارزشِ ذاتی (OTM): خرید به ۸۰۰ وقتی سهم ۷۰۰ است سودی ندارد → فقط ارزشِ زمانی.
باز هم سهمِ پایه ۷۰۰ تومان:
- پوتِ اعمالِ ۸۰۰ → در سود (ITM): حقِ فروش به ۸۰۰ داری در حالی که سهم ۷۰۰ است → ۱۰۰ تومان ارزشِ ذاتی.
- پوتِ اعمالِ ۷۰۰ → همقیمت (ATM).
- پوتِ اعمالِ ۶۰۰ → بیارزشِ ذاتی (OTM): فروش به ۶۰۰ وقتی سهم ۷۰۰ است سودی ندارد.
دقت کن: هر استرایک برای کال و پوت وضعیتِ وارونه دارد. جدولِ زیر همین را در یک نگاه نشان میدهد (سهم = ۷۰۰ تومان):
| قیمتِ اعمال | کال (اختیارِ خرید) | پوت (اختیارِ فروش) |
|---|---|---|
| ۶۰۰ | در سود (ITM) — ۱۰۰ ت ارزشِ ذاتی | بیارزشِ ذاتی (OTM) |
| ۷۰۰ | همقیمت (ATM) | همقیمت (ATM) |
| ۸۰۰ | بیارزشِ ذاتی (OTM) | در سود (ITM) — ۱۰۰ ت ارزشِ ذاتی |
رنگها و نشانهها در زنجیره
برای اینکه سریعتر بخوانی، خانهها رنگگذاری شدهاند:
- خانهٔ آبی = کالِ در سود.
- خانهٔ صورتی = پوتِ در سود.
- ردیفِ آبیخط = نزدیکترین استرایک به قیمتِ پایه، یعنی ردیفِ همقیمت (ATM).
- نشانهٔ 🥇 = قراردادی که زیرِ ارزشِ ذاتی معامله میشود، و 🎯 = نقطهٔ شیرین.
چطور از زنجیره استفاده کنم؟
- نمادِ پایه و سررسید را از بالای صفحه انتخاب کن.
- «قیمتِ پایه» را ببین؛ همهچیز نسبت به همین عدد سنجیده میشود.
- ردیفِ همقیمت (ATM) را که آبیخط است پیدا کن؛ این مرکزِ زنجیره است.
- اگر دنبالِ اطمینانِ بیشتری، سراغِ ردیفهای در سود برو؛ اگر دنبالِ اهرمِ بالاتری، ردیفهای بیارزشِ ذاتی را بسنج.
- کال و پوتِ همان استرایک را کنارِ هم مقایسه کن و قیمتِ اعمالِ مناسبِ دیدگاهت را انتخاب کن.
پرسشهای پرتکرار
زنجیره جدولی است که همهٔ قراردادهای کال و پوتِ یک نمادِ پایه را حولِ قیمتِ اعمال، ردیفبهردیف کنارِ هم نشان میدهد: کال یک طرف، پوت طرفِ دیگر و قیمتِ اعمال در ستونِ وسط. اینطوری میتوانی قراردادهای یک نماد را سریع مقایسه کنی.
قراردادی که اگر همین حالا اعمال شود سودِ فوری دارد. کالِ در سود قیمتِ اعمالش پایینتر از قیمتِ سهم است و پوتِ در سود قیمتِ اعمالش بالاتر از قیمتِ سهم. در جدولِ زنجیره این قراردادها با رنگِ متفاوت مشخصاند.
برای مقایسهٔ سریعِ قراردادهای یک نماد و انتخابِ قیمتِ اعمالِ مناسب. در یک نگاه میبینی کدام قرارداد در سود (ITM)، کدام همقیمت (ATM) و کدام بیارزشِ ذاتی (OTM) است و کدام ردیف نزدیکترین به قیمتِ پایه است.