پرتفو و ژورنال
ثبتِ معاملات و سود/زیانِ واقعی
پرتفو و ژورنال جایی است که معاملاتِ واقعیات را ثبت میکنی و تیزبین سود و زیانِ حقیقیات را با قیمتِ زنده برایت حساب میکند. دیگر لازم نیست ذهنی حساب کنی «چقدر جلو یا عقبم»؛ همهچیز جلوی چشمت است: ارزشِ پرتفو، سود و زیانِ باز، سودِ محققشده و نرخِ بردت.
مهمتر از خودِ عددها، یادگیری است. ژورنال به تو کمک میکند از معاملاتِ گذشته درس بگیری تا اشتباهها تکرار نشوند. در این صفحه هم راهنمای استفاده است و هم آموزشِ مفاهیم (بهای میانگین، سود/زیانِ باز و محققشده، نرخِ برد) با مثالِ عددی.
این صفحه دقیقاً چهکار میکند؟
دو ستون دارد. سمتِ چپ (پهنتر) موقعیتهای باز است: نمادهایی که هنوز داری. سمتِ راست ژورنالِ معاملات است: نمادهایی که کامل بستهای، برای مرور و یادداشت. بالای صفحه هم چهار کارتِ خلاصهٔ حالِ پرتفو را میگوید.
مجموعِ ارزشِ الانِ همهٔ موقعیتهای بازت به ریال (تعدادِ هر نماد × قیمتِ زندهٔ آن). زیرِ آن هم میبینی چند موقعیتِ باز داری.
سود یا زیانی که هنوز نقد نشده، چون آن نمادها را نفروختهای. با قیمتِ زنده لحظهبهلحظه بالا و پایین میشود. درصدش هم روی بهای تمامشده حساب میشود.
سود یا زیانی که واقعاً به دست آمده، یعنی معامله را بستهای و پول واقعی شده. این عدد دیگر با نوسانِ بازار تغییر نمیکند. زیرش شمارِ معاملاتِ بستهشده را میبینی.
از میانِ معاملاتِ بستهشده، چند درصد سودده بودهاند. مثلاً «۳ برد از ۵». این کارت نظمِ معاملهگری را نشان میدهد، نه اندازهٔ سود را.
«بهای میانگین» یعنی چه؟
بهای میانگین (یا بهای تمامشده) یعنی بهطورِ متوسط هر واحد را چند خریدهای. وقتی یک نماد را در چند مرحله میخری، تیزبین میانگینِ وزنیِ قیمتها را میگیرد و سود و زیان را از همین عدد میسنجد.
خریدِ اول: ۱۰ قرارداد، هر کدام ۵۰۰ ریال ← هزینه = ۵٬۰۰۰ ریال.
قیمت پایین آمد و باز خریدی. خریدِ دوم: ۱۰ قرارداد، هر کدام ۴۰۰ ریال ← هزینه = ۴٬۰۰۰ ریال.
حالا ۲۰ قرارداد داری. بهای میانگین = (۱۰×۵۰۰ + ۱۰×۴۰۰) ÷ ۲۰ = ۹٬۰۰۰ ÷ ۲۰ = ۴۵۰ ریال.
پس نقطهٔ سربهسرت الان ۴۵۰ ریال است، نه ۵۰۰. اگر قیمت از ۴۵۰ بالاتر برود، در سودی.
سود/زیانِ باز در برابرِ محققشده
این دو را قاطی نکن؛ فرقشان مهم است:
- باز (روی کاغذ): هنوز نفروختهای. عدد با قیمتِ زنده تکان میخورد و میتواند برگردد.
- محققشده (واقعی): فروختهای و پول قطعی شده. دیگر تغییر نمیکند.
۱۰ قرارداد را ۵۰۰ ریالی خریدی (بهای تمامشده = ۵٬۰۰۰ ریال). حالا قیمتِ جاری ۶۰۰ ریال است.
ارزشِ جاری = ۱۰ × ۶۰۰ = ۶٬۰۰۰ ریال. سود/زیانِ باز = ۶٬۰۰۰ − ۵٬۰۰۰ = +۱٬۰۰۰ ریال (یعنی +۲۰٪ روی بهای تمامشده).
این سود «باز» است؛ تا نفروشی، با نوسانِ بازار کم و زیاد میشود.
از همان ۲۰ قراردادِ بالا (بهای میانگین = ۴۵۰ ریال)، حالا ۱۰ قرارداد را به ۶۰۰ ریال میفروشی.
سودِ محققشده = (۶۰۰ − ۴۵۰) × ۱۰ = ۱۵۰ × ۱۰ = +۱٬۵۰۰ ریال.
این عدد قطعی است. ۱۰ قراردادِ باقیمانده با همان بهای میانگینِ ۴۵۰ بهعنوان موقعیتِ باز میماند.
ستونهای جدولِ موقعیتهای باز
هر ستون یک چیزِ ساده میگوید:
| ستون | یعنی چه؟ |
|---|---|
| نماد | نامِ قرارداد و در کنارش داراییِ پایه (مثلاً ضهرم و اهرم). |
| موقعیت | خرید (لانگ) یا فروش (شورت). |
| تعداد | چند قرارداد در این نماد داری. |
| بهای میانگین | بهطورِ متوسط هر واحد را چند خریدهای (ریال). |
| قیمتِ جاری | قیمتِ زندهٔ همین لحظه (ریال). |
| ارزشِ جاری | تعداد × قیمتِ جاری (ریال). |
| سود/زیان | ارزشِ جاری منهای بهای تمامشده — سبز مثبت، قرمز منفی. |
| درصد | همان سود/زیان بهصورتِ درصدِ روی بهای تمامشده. |
| مانده | چند روز تا سررسیدِ قرارداد باقی مانده. |
| دلتا | حساسیتِ قیمتِ اختیار به حرکتِ داراییِ پایه. |
پایینِ جدول هم دلتای کلِ پرتفو، تتای روزانه و نزدیکترین سررسید را میبینی تا ریسکِ کلِ سبد دستت باشد.
چرا ژورنالنویسی مهم است؟
هر معاملهای که کامل میبندی، بهصورتِ خودکار در ژورنال ظاهر میشود. آنجا میتوانی برایش تگ بگذاری (مثلِ «ستاپ»، «اشتباه»، «درس») و در یادداشت بنویسی چرا وارد شدی، چرا خارج شدی و چه احساسی داشتی. چند هفته بعد که ژورنال را مرور میکنی، الگوهای خودت را میبینی: کجا سود میکنی و کجا مدام اشتباه میکنی. همین باعثِ یادگیری و بهتر شدنِ نرخِ برد میشود.
ثبتِ اولین معامله
- دکمهٔ «＋ ثبتِ معامله» را بالای جدولِ موقعیتهای باز بزن.
- نماد را وارد کن (مثلاً ضهرم۷۰۵۷).
- نوع را انتخاب کن: خرید یا فروش.
- تعداد قرارداد و قیمتِ هر واحد را به ریال بنویس.
- تاریخ را بگذار (پیشفرض امروز است) و «ثبت» را بزن.
- معامله در جدول میآید و سود/زیانش با قیمتِ زنده حساب میشود. برای میانگینگیری، خریدِ بعدی همان نماد را دوباره ثبت کن.
پرسشهای پرتکرار
سود/زیانِ باز مربوط به موقعیتهایی است که هنوز نفروختهای؛ روی کاغذ است و با قیمتِ زنده بالا و پایین میشود. سود/زیانِ محققشده وقتی ثبت میشود که معامله را ببندی (بفروشی)؛ آنوقت پول واقعی میشود و دیگر تغییر نمیکند.
بهای میانگین، میانگینِ وزنیِ قیمتِ همهٔ خریدهای توست. اگر ۱۰ قرارداد به ۵۰۰ ریال و بعد ۱۰ قرارداد به ۴۰۰ ریال بخری، بهای میانگینِ ۲۰ قرارداد میشود (۱۰×۵۰۰ + ۱۰×۴۰۰) ÷ ۲۰ = ۴۵۰ ریال. سود/زیان از همین بها سنجیده میشود.
نرخِ برد نسبتِ معاملاتِ سودده به کلِ معاملاتِ بستهشده است. اگر ۵ معامله را کامل ببندی و ۳ تای آن سود بدهد، نرخِ بردت ۳ ÷ ۵ = ۶۰٪ میشود. این عدد نظمِ معاملهگری را نشان میدهد، نه اندازهٔ سود.