← همهٔ راهنماها و آموزش‌ها

پهنای بازار

ساختارِ کال و پوتِ کلِ بازار

دیده‌بان به تو می‌گفت «کجا فرصت هست». پهنای بازار یک قدم بالاتر می‌ایستد و به تو می‌گوید حالِ کلیِ کلِ بازارِ اختیار چطور است. یک قرارداد را نگاه نمی‌کند؛ همهٔ کال‌ها و پوت‌ها را روی‌هم می‌ریزد و می‌پرسد: امروز پولِ بازار بیشتر سمتِ خرید (کال) است یا فروش (پوت)؟

اول یک یادآوریِ کوتاه

هر قراردادِ اختیار یا کال است یا پوت:

  • کال (اختیارِ خرید): شرط‌بندی روی بالا رفتنِ سهم.
  • پوت (اختیارِ فروش): شرط‌بندی روی پایین آمدنِ سهم.

وقتی جمعِ پولی که روی کال‌ها می‌رود خیلی بیشتر از پوت‌ها باشد، یعنی جمعیتِ بازار به‌طورِ کلی امیدوار به صعود است. پهنای بازار دقیقاً همین تعادل را اندازه می‌گیرد.

کارت‌های بالای صفحه

ردیفِ بالا چهار «سنجه» است که خلاصهٔ ساختارِ بازار را می‌گوید. هرکدام را ساده توضیح می‌دهیم:

نسبتِ ارزشِ کال به پوت

مجموعِ ارزشِ معاملاتِ کال تقسیم بر مجموعِ ارزشِ معاملاتِ پوت. این عدد تمایلِ کلیِ بازار را نشان می‌دهد.

مثال: اگر امروز ۶۰۰ میلیارد تومان روی کال و ۳۰۰ میلیارد روی پوت معامله شده باشد، نسبت می‌شود ۶۰۰÷۳۰۰ = ۲ → دو برابرِ پوت، روی کال پول رفته، یعنی بازار صعودی فکر می‌کند. اگر برعکس ۳۰۰ روی کال و ۶۰۰ روی پوت باشد، نسبت می‌شود ۰٫۵ → پوت غالب است و بازار محتاط یا نزولی است.

ارزشِ کلِ اختیار

مجموعِ کلِ پولی که امروز در بازارِ اختیار (کال + پوت) جابه‌جا شده، به میلیارد تومان. هرچه بزرگ‌تر باشد، بازار شلوغ‌تر و نقدشونده‌تر است و سیگنال‌ها معتبرترند.

نسبتِ موقعیتِ بازِ (OI) کال به پوت

اول موقعیتِ باز یعنی چه؟ تعدادِ قراردادهایی که باز شده‌اند و هنوز بسته نشده‌اند — یعنی روی میزِ بازار زنده مانده‌اند. با «حجم» فرق دارد: حجم هر شب صفر می‌شود، ولی موقعیتِ باز تلنبار می‌شود.

حالا این کارت، موقعیتِ بازِ کال را تقسیم بر پوت می‌کند. برخلافِ نسبتِ ارزش که فقط حالِ امروز را می‌گوید، این نسبت تعهداتِ انباشتهٔ چند روز را نشان می‌دهد — عکسِ عمیق‌تری از جهت‌گیریِ بازار.

ارزشِ مفهومی (اسمی)

بزرگیِ کلِ تعهداتِ بازار، انگار همهٔ قراردادهای باز را به داراییِ پایه تبدیل کنیم و ارزشِ آن سهام را بشماریم. فرمولِ ساده‌اش: موقعیتِ باز × اندازهٔ قرارداد × قیمتِ سهمِ پایه.

مثال: اگر ۱۰٬۰۰۰ قراردادِ باز داشته باشیم، هر قرارداد ۱٬۰۰۰ سهم، و قیمتِ سهم ۵۰۰ تومان باشد، ارزشِ مفهومی می‌شود ۱۰٬۰۰۰ × ۱٬۰۰۰ × ۵۰۰ = ۵ هزار میلیارد تومان. این عدد نشان می‌دهد بازار روی چه حجمی از سهام «مواجهه» گرفته است، حتی اگر پولِ واقعیِ ردوبدل‌شده خیلی کمتر باشد.

نوارِ تمایلِ بازار

زیرِ کارت‌ها یک نوارِ رنگی است که سهمِ کال و پوت را کنارِ هم نشان می‌دهد: بخشِ سبز = کال، بخشِ قرمز = پوت. با یک نگاه می‌فهمی کدام سمت غالب است.

  • اگر بیشترِ نوار سبز باشد → پولِ بازار سمتِ کال است، تمایل صعودی.
  • اگر بیشترِ نوار قرمز باشد → پولِ بازار سمتِ پوت است، تمایل نزولی یا دفاعی.
  • اگر تقریباً نصف‌نصف باشد → بازار بلاتکلیف است و منتظرِ یک محرک.

جدولِ تفکیک بر اساسِ نمادِ پایه

پایینِ صفحه یک جدول است که همان سنجه‌ها را برای هر داراییِ پایه جدا می‌کند: ارزشِ کال، ارزشِ پوت، نسبتِ ک/پ، موقعیتِ بازِ کال، موقعیتِ بازِ پوت و ارزشِ مفهومی. همهٔ ارزش‌ها به میلیارد تومان است و با زدن روی هر سرستون، جدول بر اساسِ همان ستون مرتب می‌شود. این‌طوری سریع می‌فهمی تمایلِ صعودی یا نزولی روی کدام سهم متمرکز است.

نمادِ پایهارزشِ کالارزشِ پوتنسبتِ ک/پتفسیرِ ساده
سهمِ الف۴۰۰۱۰۰۴٫۰غلبهٔ شدیدِ کال → تمایلِ قویِ صعودی
سهمِ ب۲۱۰۱۴۰۱٫۵کالِ غالب → صعودیِ ملایم
سهمِ ج۱۸۰۱۸۰۱٫۰تعادل → بازارِ بلاتکلیف
سهمِ د۹۰۳۰۰۰٫۳غلبهٔ پوت → تمایلِ دفاعی/نزولی

چطور از پهنای بازار استفاده کنم؟

  1. اول کارتِ نسبتِ کال به پوت را ببین: بالای ۱ است یا زیرِ ۱؟ حسِ کلیِ بازار را همین‌جا بگیر.
  2. به ارزشِ کلِ اختیار نگاه کن؛ اگر بازار امروز کم‌رمق است، به سیگنال‌ها کمتر اعتماد کن.
  3. نسبتِ موقعیتِ باز (OI) را با نسبتِ ارزش مقایسه کن؛ اگر هر دو یک جهت را می‌گویند، تمایل جدی‌تر است.
  4. در جدولِ پایین، مرتب‌سازی کن و ببین تمایل روی کدام نمادها متمرکز است.
  5. یک نمادِ جالب را بردار و برای بررسیِ دقیق‌تر در اسکنر یا جریانِ پول باز کن.
هشدار مهم: پهنای بازار یک ابزارِ تحلیلی است، نه توصیهٔ خرید و فروش. ضمناً مقادیرِ افراطی همیشه ادامه‌دهنده نیستند؛ گاهی وقتی نسبتِ کال به پوت خیلی بالا می‌رود (همه صعودی شده‌اند) یا خیلی پایین می‌آید (همه ترسیده‌اند)، بازار درست از همان‌جا برمی‌گردد. عددِ افراطی را نشانهٔ احتمالِ برگشت هم در نظر بگیر.
داده‌ها هر دقیقه تازه می‌شوند. ارزش‌ها به میلیارد تومان است و نسبتِ کال/پوتِ بالای ۱ یعنی غلبهٔ کال. بیرونِ ساعتِ بازار قیمت‌ها فریز می‌مانند.

پرسش‌های پرتکرار

پهنای بازارِ اختیار چیست؟

صفحه‌ای که ساختارِ کلِ بازارِ اختیار را می‌سنجد، نه یک قرارداد را. در یک نگاه نشان می‌دهد پولِ بازار بیشتر سمتِ کال است یا پوت، چه حجمی از تعهدات باز است و تمایلِ کلیِ بازار صعودی است یا نزولی.

نسبتِ کال به پوت چه چیزی را نشان می‌دهد؟

ارزشِ (یا موقعیتِ بازِ) کال تقسیم بر پوت. بالای یک یعنی غلبهٔ کال و تمایلِ صعودی، و کمتر از یک یعنی غلبهٔ پوت و احتیاط یا انتظارِ نزول. مثلاً نسبتِ ۲ یعنی دو برابرِ پوت روی کال پول هست و ۰٫۵ یعنی برعکس.

موقعیتِ باز (OI) با حجمِ معامله چه فرقی دارد؟

حجم یعنی تعدادِ قراردادهایی که امروز دست‌به‌دست شده‌اند و هر شب صفر می‌شود، ولی موقعیتِ باز یعنی تعدادِ قراردادهایی که هنوز بسته نشده و روی میز باز مانده‌اند. OI بزرگ یعنی تعهداتِ زنده و سنگین در آن سمتِ بازار.

بازکردنِ پهنای بازار ←